Yaptığımız bir amelin salih olması ve sevap yazılması için iki önemli şart vardır: Birincisi, ameli Allah rızası için yapmak; ikincisi de ameli dinin emrettiği şekilde ilme ve edebe uygun tamamlamak. Bir önemli şart da, bu ameli ölene kadar korumaktır. Allah için yapılmayan bir ibadet, ya şirktir ya da gösteriştir.Tevbe edilmezse ikisinin de sonu ateştir.

Kitap ve sünnete uymayan bir amel salih değildir. Güzel ameli yapmak kadar korumak da önemlidir. Bir amelin ahirette fayda vermesi için, ahirete kadar götürülmesi ve korunması gerekmektedir. Şeytan ölene kadar kulun amelini çalmaktan ve zayi ettirmekten ümidini kesmez.Bu nedenle imanımızı ve salih amellerimizi koruması için samimiyetle Allah-u Teala’ya sığınmamız gerekmektedir.

Salih ameller övünmek değil şükür ister. Yağılan iyiliklerle övünmek, nefsini beğenmek, insanları küçük görmek amelin sevabını yok eder. Bu kötü sonucun tek sebebi insanın Rabbini ve nefsini tanımamasıdır.

Bir kimsenin, kendini başkalarından üstün bilmesine, ayıplarını görmeyip kendini beğenmesine ve yaptığı ibâdetleri, iyilikleri beğenerek, bunlarla övünmesine ucub denir ki, kötü huylardandır.
Ucub, insanı kibre sürükler, günâhlarını unutmaya sebep olur ve böylece de o kimsenin kalbi kararır.
Ucub sâhibi, ALLAHü teâlânın azâbını unutur. Başkalarından istifâde etmekten mahrûm kalır ve kimse ile meşveret etmez, danışmaz. Hadîs-i şerîfte;
(Üç şey, insanı felâkete sürükler: Buhl, hevâ ve ucb) buyuruldu.
Buhl yanî cimri kimse, ALLAHü teâlâya ve Onun kullarına karşı olan hakları, vazîfeleri ödemekten mahrûm olur.
Hevâsına, nefsinin arzûlarına uyan ve ucub sâhibi olan yanî nefsini beğenen kimse, muhakkak helâka, felâkete düçâr olur. İmâm-ı Gazâlî hazretleri;
“Bütün kötülüklerin başı, kaynağı üçtür: Hased, riyâ, ucub. Kalbini bunlardan temizlemeğe çalış!” buyurmuştur.
Ucub kötü huylardandır…
Dâvud aleyhisselâm, duâ ederken;
“Yâ Rabbî! Evlâtlarımdan birkaçının namâz kılmadığı hiçbir gece yoktur ve oruç tutmadığı hiçbir gün geçmemiştir” demişti. Buna karşılık ALLAHü teâlâ;
(Ben dilemeseydim, kuvvet ve imkân vermeseydim, bunların hiçbiri yapılamazdı) buyurdu.
Dâvud aleyhisselâmın bu sözü, gayret-i ilâhiyyeye dokundu, târîh kitâplarında yazılı olan sıkıntıların başına gelmesine sebep oldu. Tâhâ-i Hakkârî hazretleri;
“Amellerinizi ucub ile yani kendinizi beğenerek, ibâdetleri kendinizden bilerek örtüp yok etmeyiniz” buyurmuştur.
Netice olarak ucub, kişinin kendini ve yaptığı ibâdetleri, iyilikleri beğenerek, bunlarla övünmesidir ki, kötü huylardandır. Ömer bin Abdülazîz hazretleri, hutbe okurken kalbine ucub yani kendini beğenme hâli gelirse hutbeyi yarıda keser, yazı yazarken bu hâl olursa o kâğıdı yırtar ve;
“Allah’ım nefsimin şerrinden sana sığınırım” diye dua ederdi.

Kendini beğenen kimse!..
Ucub sâhibi yani kendini ve yaptıklarını beğenen kimse, hep ben, ben der. Toplantılarda baş tarafta bulunmak ve her sözünün de kabûl olunmasını ister. Hadîs-i şerîfte;
(Günâh işlemezseniz, daha büyük günâha yakalanmanızdan korkarım. O da, ucubdur) buyuruldu.
Günâh işleyenin boynu bükük olur ve tövbe edebilir. Ucub sâhibi ise, ilmi ve ameli ile mağrûr olur, egoist olur. Tövbe etmesi güç olur. Günâh işleyenlerin iniltileri, ALLAHü teâlâya, tesbîh çekenlerin övünmesinden iyi gelir. Ucbun en kötüsü, hatâlarını, nefsinin hevâsını beğenmektir. Hep nefsine uyar, nasîhat kabûl etmez. Başkalarını câhil sanır. Hâlbuki, kendisi çok câhildir. Bid’at sâhibleri böyledir. Bozuk îtikâdlarını ve amellerini, doğru ve iyi bilip, bunlara sarılmışlardır. Böyle ucbun ilâcı çok güçtür.