Tanim

Brahmanizm´den sonra M.Ö.5. asirda Hindistan´da ortaya cikan bir dindir. Ba$langicta, insanla ilgili hususlara agirlik veren, basit ya$antiyi, israfi bir yana birakib müsamaha ve haira davet yönleri var iken, kurucusunun ölümünden sonra daha kötü vasiflari olan batil inanclar haline dönü$tü. Mesublari, bu dinin kurucusu hakkinda cok a$iri giderek onu ilah derecesine cikarmi$lardir.

Ortaya ciki$i ve ba$lica temsilcileri

Kurucu Buddha adiyla taninan Sadharta Gutama´dir (M.Ö. 560-480). Buddha "alim" anlamina gelir. Ba$ka bir adi da "Mutekif" manasina gelen Bskiya Moni´dir. Buddha Nepal sinirina yakin bir kasaba dogmu$, prens oldugundan cok zengin bir ortamda ya$ami$, 19 yasinda evlenmi$, ya$i yirmialtiya varinca e$ini terkederek dünyadan yüz cevirmi$, sert bir ya$anti icine girmi$, varlik hakkinda dü$ünce ve nefsi terbiyeye önem vermi$ ve nihayet insanoglunu $ehvetlerden kaynaklanan acilarindan kurtarma azminde oldugunu bildirmi$tir. Bu cagrisina da bircok insan cevab vermi$tir. Buddha ölünce, mensublari bunu: "Yerdeki görevini tamamladiktan sonra vucuduyla göge yükseldi" $eklinde yorumladilar.

Buddhizm daha sonra inanc bakimindan iki büyük mezhebe ayrildi:

1-Kuzey Mezhebi: Bu mezhebin mensublari Buddha hakkinda cok a$iri giderek onu ilahla$tirirlar.
2-Güney Mezhebi: Bunlarin Buddha hakkindaki inanclari daha ilimlidir.

Temel dü$ünce ve inanclari

Buddhanistler, Buddha´nin Allah´in oglu olduguna, insanligi felaket ve acilardan kurtaracagina, insanlarin tüm hata ve günahlarini onun yüklendigine inanirlar. Buddha´nin vucud haline geli$inin, Ruhu´l-Kudus´un Bakire (Maya)´ye hulul etmesiyle gercekle$tigine inanib derler ki : "Buddha´nin dogu$una gökte görülen bir yildiz i$aret etti. Buddha dogunca gök askerleri sevindi, melekler de mubarek doguma sevgi $arkilari söylediler. Buddha´yi tanidilar, ilahlik sirrini andilar, dogumundan henüz bir gün gecmeden insanlar onu selamladi. Buddha daha cocuk iken annesine kendisinin tüm insanlarin en büyügü oldugunu söyledi. Buddha bir seferinde bir tapinaga girdiginde putlar kendisine secde etti, $eytan kendisini aldatmak istedi, fakat ba$aramadi."

Yine inanclarina göre, Buddha´nin $ekli son günlerde degi$ti, üzerine bir nur inerek ba$ini cevreledi, vucudunu bir nur aydinlatti. Görenler: "Bu insan degil, bu ancak büyük bir ilahtir." Dediler.

Buddhistler, Buddha´ya dua ederler ve onun kendilerini cennete sokacagina inanirlar. Cok sayida Buddhist´in katildigi ayinler düzenlerler.
Buddha´nin tekrar yüryüzüne dönerek, bari$ ve bereketi yeniden getirecegine inanirlar. Buddha, tek ve ezeli varliktir. Bilinen nura benzemeyen bir nuru olup, ölüleri amelleri konusunda muhasebe edecektir. Buddha, insanlara yamalari gereken vecibeler getirmi$ ve yeryüzünde dini bir devlet kurmu$tur.

Bazi ara$tirmacilar Buddha´nin Uluhiyet ve insani nefs konusuna kar$i oldugunu, yanlizca tenasuhun vaki oldugunu söyledigini belirtirler.Buddha´nin ilkelerini; "Sevgi, müsamaha, iyilikle muamele, fakirlere sadaka, zenginlikten uzak durma, israftan sakinma, vucudu zor hayata ali$tirma, kadinlardan, maldan ve evlenmekten uzak durma" biciminde siralamak mümkündür.

(Günümüz Din Ve Fikir Hareketleri Ansiklopedisi.Sf.45-46/Kemal Hoca)