HINDUIZM
Tanim
Hindistan´da yasamakta olan halkin cogunlugunun inandigi putperest bir dindir. Batililara Indus nehrinin etrafinda oturan bölge halkinin dinini ifade etmek icin kullanilan Hinduizm´in, M.Ö. 15. asirdan günümüze kadar4 gelen uzun bir tarihi vardir. Ruhi ve ahlaki degerlerin yanisira yasal düzenleme esaslarini iceren bu dinin, her ise göre cesitli ilahlari bulunmaktadir. Her bölgenin bir ilahi oldugu gibi her isin, her durumun bir ilahi da vardir.
Ortaya cikisi ve baslica temsilcileri
Hinduizm´in kurucusu, bir inanc sistemi yoktur; fakat cok hacimli bir kutsal kitab koleksiyonnu vardir. Belirli müellifleri de olmayan bu kitablarin cok uzun bir zaman diliminde meydana geldigi aciktir. Muhtemelen milattan 15 asir önce Hindistan´i istila eden Ariler, Hindu dininin meydana gelmesinde söz sahibidirler. Bunlarin dini inanclari, Hindlilerin dini inanc ve gelenekleriyle birbirine karismis; yüzyillar boyunca bu karisim bir gelisme cizgisi takip etmis, sonunda da Hinduizm ortaya cikmistir.
M.Ö. 8. asirda Hinduizm, tabiatlarinda ilahi unsur bulundugunu iddia eden Brahmali kahinler tarafindan gelistirilmis. M.Ö. 3. asirda Menu Saster kanunlari yoluyla daha da gelistirilmistir.
Temel düsünce ve inanclari
Hinduizm´in ilah görüsü
Tam manasiyla tevhid yoktur. Ancak ilahlardan bir ilaha kendilerini tam olarak vererek, diger ilahlar gözleri önünde kayboluncaya kadar ona baglanirlar. Iste ona rablarin rabbi veya ilahlarin ilahi derler.
Iddialarina göre; yarali veya zararli her tabiatin tapilan bir ilahi vardir. Su ilahi, hava ilahi, akarsu ilahi, daglar ilahi gibi. Bu ilahlara kulluk eder, kurban takdim ederler.
M.Ö. 9. yüzyilda kahinler, ilahlari varligi zatindan meydana getiren üc ilah da topladilar ki, buna ücleme denir. Bu üclemede yer alan ilahlar sunlardir: Brahma (Mucid, yaratici), Visna (koruyan), Siva (helak edici). Bu ilahlardan birine kulluk eden hepsine kulluk etmis olur. Bunlar arasinda fark yoktur. Hiristiyanlar teslis inanclarini bunlardan almislardir.
Hindular inegi takdis konusunda ittifak icindedirler.
Hindularin inancina göre ilahlari, Krisna adinda bir insan haline girmis (Hulul etmis) ve ilahla insan birarada olmustur. (Avatara). Bunlardan iki önemli Avatara olan Krisna ve Roma icin söyledikleri sözler, Hiristiyanlarin Hz. Isa hakkinda söyledikleri sözlerinin aynisidir.
Hindu toplumunun siniflari
Ariler, Hindistan´a girdikleri zaman siniflar meydana getirdiler. Bu siniflar simdiye kadar kaimdir. Mukaddes olduguna inanildigindan ötürü de devam etmektedir.
Menu kanununda siniflar su sekildedir:
a) Brahmalar: ilah, onlari kendi agzindan yaratmistir. Kahin, muallim ve hakim bunlardandir. Evlenme ve vefat halinde bunlara basvurulur. Kurban ancak bunlarin huzurunda takdim edilir.
b) Kaster: ilah bunlari kollarindan yaratmistir. Ögrenirler, kurban takdim ederler, ve savunmak icin silah tasirlar.
c) Wes: ilah bunlari bacagindan yaratmistir. ilah ve ticaretle ugrasirlar, para toplar ve dini enstitülere harcarlar.
d) Soodar: ilah bunlari ayaklarindan yaratmistir. Asagi sinifi teskil ederler. Bunlarin isleri diger üc sinifa hizmet etmek, degersiz ve kötü mesleklerle ugrasmaktir.
Insanlar sinif sistemine dini nedenlerden dolayi baglidirlar. Buna dayali olarak, bir erkek kendi tabakasindan yüksek bir tabakaya mensub kadinla evlenemez. Erkek kendi tabakasindan asagi tabaka mensubu kadinla evlenebilir, ancak Soodar tabakasi istisnadir. Brahmalar halkin en secilmisi olduklarindan, köleleri olan Soodar´larin mallarindan istediklerini alabilirler.
Mukaddes kitabi yazan Brahmali, günahlariyla her tarafi yok etse de günahi pesinen affedilmistir ve kral (herhangi bir durumda) Brahmalardan vergi veya para alamaz. Brahma ölümü hak ederse hükümdar onun ancak sacini kesebilir, baskasi ise böyle bir durumda derhal öldürülür. On yasindaki Brahmali, 100 yasindaki Soodari´den büyüktür. Babanin oguldan büyük oldugu kadar büyüktür. Brahmalinin kendi diyarinda acliktan ölmesi de mümkün olamaz.
Menu kanununa göre; Soodariler hayvanlardan daha düsük, köpekleden daha asagidir. Soodarinin en mutlu hali bir Brahmaliya ücretsiz veya karsiliksiz hizmet etmekle olur. Soodarilerden biri, bir Brahmaliye yetistirdigini iddia ederse, agzina kaynar yag aktarilir.
Doktrinleri
Doktrinleri karma, ruhlarin tenasuhu, bosanmak ve vahdet-i vucud esaslarina dayanir.
Karma: Ceza kanunu" yani varligin nizamidir. Baska bir deyisle, bir sebeb-sonuc kanunudur; ilahi olup, karsiliksiz adaleri esasi üzerine kaimdir. Dolayisiyla insan, gecmiste ne yapmissa, gelecekte onu görecektir. Bu adalet ister simdiki hayatta, isterse gelecek hayatta olsun mutlaka gerceklesecektir. Bir hayatin cezasi diger hayatta gerceklesir. Dünya iptila yeri oldugu gibi, ayni zamanda ceza ve sevap veridir.
Ruhlarin Tenasuhu: Ruhun bir bedenden baska bir bedene gectigi inancidir. Insan öldügü zaman vucudu fani olur. Ruhu ise, o cesedden cikarak baska bir cesede gecer ve yeni bir hayat devresine baslar.
Bosanmak veya atilim: Bir seyde arzusu olmayan ve ileride bir sey ümid etmeyen, böylece heva ve hevesinin köleliginden kurtulan ruh, baska bir cesede gecmeyip, ruhu atlim yaparak Brahma ile birlesir. Bu inanca göre, mistisizm ve pasiflik, hayirli islerden daha iyidir. Cünkü böylece Brahma ile birlesme yoluna girmis olacaktir.
Vahdet- vucud: Hinduizm´in felsefi gelisimi; Insan düsünceleri, sistemleri ve kuruluslari yaratabilir; bunlari koruma veya yok etme gücüne de sahibtir inancini dogurmustur. Bu duruma göre insan ilahlarla birlesir ve nefis yaratik degildir. Insanla ilahlar arasinda iliski; kivilcimla ates, tohumla agac arasindaki iliski gibidir. Bu varlik tamamiyla hakiki varligin bir görüntüsüdür; insanin ruhu yüce ruhtan bir parcadir.
Kitablari
Hinduizm´in kutsal kitablarinin dili Sanskritce´dir. Ansilmasi oldukca zor olan bu kitablarin serhi icin bircok kitablar telif edilmis, özetlemek icin de pek cok yazilmistir. Hepsi de mukaddes sayilan bu kitablarin en önemlilerini söyle siralamak mümkündür:
Veda´lar: Arilerin hayatini, akli gelismenin basitlikten felsefi suura kadar yükselis devrelerini, sek, ve süphe ile sonuclanan dualari ve vahdet-i vucuda yol alan ilahlastirma hususlarini bu eserde bulmak mümkündür. Dört kitabtan meydana gelir:
a) Rigveda: Milattan önce 3000 yilina ait olup icinde Tanrilar tanrisi (indra), Ates Tanrisi (Agni), Vilah Varona ve Günes Tanrisi Surye adlari gecer. 1028 ilahiden olusur.
b) Samaveda: Ayin ve dua esnasinda ilahil seklinde okunur.
c) Yajurveda: Kurban takdim edilirken, rahipler tarafindan okunur.
d) Atharvaveda: Büyü, vehim, hurafe, dedikodu ve seytanlari def etmek icin okunan dualardan ibarettir.
Menu Kanunlari: Milatan önce ücüncü yüzyilda konan bu kanunlar Veda´larin serhi olup, Hinduizm´in esas hüküm ve ilkelerini aciklamaktadir.
Mensei
Milattan önce 8. yüzyilda Brahma mezhebi ortaya cikti. Brahma ilah olarak kabul edilince, Hinduizm biraz daha gelisme kaydetti. Ancak Genilik ve Buddhizm gibi güclü hareketlerden dolayi Hinduizm büyük bir sarsinti gecirdi. Milattan önce ücüncü ve ikinci asirda Menu kanunlari Hinduizm´e yeniden güc kazandirdi. Bu arada, Teslis (ücleme) fikri Hinduizm´den Hiristiyanliga gecti. Tenasuh, Hulul ve Vahdet-i Vucud gibi bazi inanclar Hinduizm´in görüsleri arasinda yer aldi. Bu görüsler özellikle Ismaililer ve Ahmediler gibi sapik mezheblerce benimsendi.
(Günümüz Din Ve Fikir Hareketleri Ansiklopedisi/Kemal Hoca)
|
Hinduizm 
Loading ...
