TALMUT
Daha önce Yahudilerin kutsal kitab külliyatinin Tarah ve Talmut seklinde ikiye ayrildigindan bahsedilmisti. Bu külliyatin yazili olmayan ikinci bölümüne, yani sifahi gelenege Talmut denir. Talmut "ögrenim" anlamina gelir ve Tevrat´in yorumudur. Önceleri bu yorum sözlü olarak yapilirdi. Daha sonra ögrenilecek konularin akilda tutulmayacak kadar cogalmasi, zaman zaman Tevrat ve Tefsir ögreniminin yasaklanmasi, Yahudi Dininin istikbalinin tehlikeye düsürüyordu. Bu durumu gözönüne alan Yahudi din bilginleri (Rabbiler), sözlü olan Tevrat´i yazili hale getirdiler. Meydana getirilen bu yazili metne Talmut denildi.
Talmut, Yahudiler indinde, Tevrat kadar öneme sahiptir. Onun da ilham ve vahiy mahsulu oldugu kabul edilir. Talmut´u kabul etmeyeni Yahudiler gercek Yahudi saymazlar.
Talmut, iki bölüme ayrilir; Misna ve Gemara. Misna (tekrar ederek ögrenim anlaminda), Yahudiligin dini, ahlaki kurallarinin aciklamasindan ibarettir. O, Ibranice´dir. M.S. 190-200 yillari arasinda Yuda ha-Nasi (135-220) tarafindan derlenmistir. Gerama (son olarak gözden gecirilen, an´ane haline gelmis "ögrenim", "ögrenilen" anlaminda) ise Misna´nin aciklamasini ve bunlarin bir esasa baglanmasi icin Rabbilerin tartismalarini ihtiva eder. Gemara, Yahudi din bilginlerinin ahlak ögretimini misallerle canlandirir; ahlaki, hukuki, felsefi ve sosyal konuda konulardan genis olarak bahseder. Gerama´nin iki ayri versiyonu vardir: Babil ve Kudus Geramasi. Babil´de yapilmis olanina Babil Talmut´u; Kudus´tekine de Kudus Talmut´u denilir. Kaynaklarda, Babil ve Kudus Gemarasi seklinde oldugu gibi (Babil Gemarasinin dili Dogu Aramcasi, ötekinin ise Bati Aramcasidir), Babil ve Kudus Talmut´u seklinde gecer. Kudus Talmut´unun toplanmasi, M.S.IV.; Babil Talmut´una göre daha uzundur; daha olgun ve daha detayi fikirleri ihtiva eder. Farkli zaman, farkli yer ve sartlarda Talmut tefsir edilmis ve aciklanmistir.
(Dinler Tarihi.Sf.201-202/Heyet)
|
Talmut 
Loading ...
