TAOIZM
Tanim
Taoizm, Cin´in en büyük ve en eski dinlerinden biridir. Millattan alti asir önce zuhur eden bu din bugüne kadar varligini konumu$tur. Tabii hayata dönü$, medeniyete kar$i tepki esasina dayanan Taoizm, gercegin tek oldugunu kabul eder: Bir düzen ve birlik ilkesi vardir, bu ilke sir doludur ve adlandirilamaz; bu ilkeye Tao, yani "Yol" denir. Taoizm, hayatin iksirini ve ebediyetin sirrini ararken binlerce yil önce Kimya ilminin geli$mesine solunum ali$tirmalarina önemli katkida bulunmu$tur.
Ortaya ciki$i ve ba$lica temsilcileri
Cin dü$üncesinden ve Cin tarihinde meydana gelen olaylarda ikibin yil süre söz sahibi olan ve inanc esaslarinin cok eski zamanlara ait oldugunu söylenen Taoizmin kurucusunun M.Ö.507 yilinda dogan Lao-dzi oldugu saniliyor. Kuvvetin yolu manasindaki Tao-di-cing adli bir kitab telif eden Lao-dzi´in bazi hususlarda, ayni zamanda ya$ayan Konfücyus´ü fikirleriyle de etkilenmi$tir.
Milattan önce dördüncü ve ücüncü asirlarda ya$ayan Cuang-dzi, Lao-dzi´in semavi bir muallim oldugunu iddia ederek, kitabini yorumlarken kendi felsefesinden de ilavelerde bulundu.
Özellikle Han´lar caginda: Örgütlenen Taoizm, ilk önce Che $uan daglik bölgelerinde geli$ti. Miladin 142. yilinda $ang Taoling, rabbindan kendisine vahiy geldigini ve Taoizm´de reform yapmakla görevlendirildigini iddia etmi$tir. Böyle Taoizm´i kendisinden sonra gelen sülalesinden olan semavi önderlere bagladi.
Miladi ikinci yüzyilda ortaya cikan Tai-Ping hareketi sebebiyle halk arasinda yayildi. Ruhani liderlerin bu yayilmada önemli rolü oldu.
Milad.220 yilindaHan Ogullari´nin yok olmasiyla birlikte Cinliler üce ayrildilar. Aralarinda dini ve irki farkliliklar zuhur etti.
Han Ogullari´nin dü$mesinden sonra Miladi ücüncü´ve dördüncü yüzyilda Modern Taoizm ortaya cikti. (Milad. 406-477) arasinda ya$ayan Reformcu Lo Hiu $ing, Taoizm´e ait mukaddes kitablarin kilise kanunu mefhumunu tesbit etti. Tang (Miladi.618-907) ve Ming (Miladi.1368-1644) sülalesinin kuruculari halkin destegini kazanmak icin Taoizm´in gaybden haber alma iddiasini metod edindiler.
Ruhani önderler olan $mdiki $ang sülelesi mensublari, aslen Han Ogullari zamaninda zuhur eden ilk ruhani önder $ang Tao Ling´in torunlari olduklari ileri sürerler.
Temel dü$ünce ve inanclari
ilah hakkinda dü$ünceleri
ilah, sesiz, suretsiz, ebedi, varligi ba$kasinin varligindan daha önce, varliklarin asli ve ruhu bu varliklarda bulunan bir varliktir. Tao, mutlak var olandir, kainatin muradidir. Kainattan ayri olmayip esasidir. Bütün varliklar kendisinden kaynaklanmaktadir. Vahdet-i vucuda inanirlar. Yatratan ve yaratilan ayni $eydir. Birbirinden ayrilmayan parcalardir. Ayrilmasi demek yok olmasi demektir. İlk hakkindaki görü$leri, yaratanin varliklar icinde hulul ettigine ve ancak hulul yoluyla bu varliklari etkiledigini savunan hulul mezhebine cok yakindir.
Göklerde ve yerde tüm varliklarin hayat, faaliyet ve hareket asli olan büyük semavi kanuna inanirlar.
Cuang-dzi´ye göre insan, dünyaya kainatla beraber gelmi$tir. İnsan Allah´i sever. Ancak Allah´in geldigi kaynagi daha fazla sever. Buna göre, Allah´tan önce varlik inancini ta$idiklari da görülür.
(Din Ve Fikir Hareketleri Ansiklopedisi.Sf. 289-290/Kemal Hoca).
|