TÜRKLERIN ISLAMI KABULÜ
Emevi emiri Kuteybe bin Muslim, Amu Derya´yi (Arabca: Ceyhun) gecerek Türkistan´a girdi, 709´da Buhara´yi ve 711´de Göktürkler´in siddetle savunduklari Semerkand´i fethetti. Türkler, yeni bir kavimle, Arablar´la fakat cok daha mühim olarak, velvelesi cihani tutan yepyeni bir din ile, Islam ile, karsi karsiya geldiler. Evvela sert basliyan karsilasma, Türkler´in yabanci dinlere karsi taassubu bilmemeleri dolayisiyla, kolayca yumusadi. Abbasi emiri Ziyad bin Salih, üssünden cok uzakta, Dogu Türkistan´a yakin Talas´ta 751 yilinda büyük Cin ordusunun karsisinda müskil durumda kalinca, yetisen Türk ordusu, hic tereddüd etmeden, anánevi düsmani olan Cinliler´e karsi, Islam ordusunun yaninda yer aldi. Talas zaferi, Türkistan´i Cin istilasindan kurtardi ve Islam dinine acti, Arab-Türk yakinlasmasini, dolayisiyla Islam´in bu taraflarda yayilmasini sagladi.
Türkler´in asker olarak degerleri, Arablar´in dikkatini cekti. Horasan´da Emevi hakimiyetinin yikilmasinda Türkler, Iranlilar gibi, Abbasiler´in tarafini tuttu. Zira Emeviler´in irkci siyasetinden nefret etmislerdi. Abbasiler ise, Arab ve Gayri Arab tefriki yapmaksizin, bütüm Müslümanlar´a esit muamele yaptilar. Pek cok Türk, Bagdad´a geldi. Ücretli asker olarak Halife´nin hassa ordusuna girdi. Bazilari Hilafet cihan devletinin emirulumeraligina, baskumandanligina kadar yükselerek Islam´a mühim hizmetlerde bulundu. Bazilari, askeri güclerine dayanarak, IX. asirdan itibaren Abbasi halifelerine hükmetmeye kalkisti. Su veya bu süretle Islam, yeni, kudretli, asker bir kavim kazanmis oldu. Hilafet ülkelerine gelen, orada yasiyan Türkler, Müslüman oldu. Fakat Türk devletlerinde yasiyan asil büyük Türk kitlesi, eski dinlerinde kaldilar.
Türkler, Islam´in ilim ve sanat faaliyetlerine de katildilar. Orta Cag Müslüman Arab medeniyeti ve kültüründe yerlerini aldilar. Bu medeniyetin bazi cok büyük isimleri aslen Türk´tür; feylesof Farabi, lugatci Cevheri, sair Süli, sair Bessar gibi. Alman tarihcisi von Karabacek söyle der: <Türkler´in Islam´i kabul edip Müslüman bir kavim olarak tarih sahnesine cikislari gibi baslangicta o derece ehemmiyetsiz görünüp de sonradan o kadar büyük tesirler icra etmis olan bir tezahür, dünya tarihinde hemen hemen emsalsizdir>.
924 yilinda tahta cikan büyük Hakan Karahanli Satuk Bugra Han, <Abdulkerim> adini alarak, Islam dinini (Sünni-Hanefi ve Maturidi Mezhebi) Türk hakanliginin ve hanedaninin tek ve resmi dini ilan etti. Sonraki gelismeleri bakimindan bi olay, Türk, Islam, hatta Dünya tarihinde dönem noktalarindan biridir. O tarihe kadar Misir, Azerbaycan gibi ülkelerde, Abbasi halifesini metbu taniyan Türk kitlesinin kesin sekilde Islam dinini kabulu, bambaska mahiyetteydi. Islam, Orta Asya Türkleri arasinda öylesine birden yayildi ki, 924´ü takib eden ceyrek asir icinde, Gök Tanri, Buda, Hiristiyan, Mani, Saman dinlerinde pek az Türk kaldi; bunlar, Türk ve Islam aleminin uzaklarinda kalan kitlelerdi. Ancak Dogu Avrupa Türkleri, daha bir kac asir Gök Tanri dininde kalmakla direndiler, bu da onlarin genis ölcüde Hiristiyan kavimler icinde erimesine yol acti.
(Osmanli Devleti Tarihi.Ct.1.Sf.40-41/Yilmaz Öztuna)
|
Türklerin Islami Kabulü 
Loading ...
